Ordu Adres Düzeni, Eski Belde Adları ve Aynı Adı Taşıyan Mahalleler

Bir adresi Ordu’da doğru bulmanın ilk kuralı, mahalle adını her zaman ilçe adıyla birlikte okumaktır. 2013’teki büyükşehir düzenlemesinden sonra köyler ve küçük beldeler mahalleye dönüştü; bugün ilin 772 mahallesinden 67’sinin adı birden çok ilçede kullanılıyor.

Eski bir belgedeki adresi bugüne taşımak, tapudaki bir yeri sahada bulmak ya da yıllardır görüşülmeyen birini aramak isteyen herkes aynı düzenle karşılaşır. Aşağıda bu düzenin parçaları ve her birinin araştırmaya nasıl yansıdığı var.

Büyükşehir düzenlemesi adrese nasıl yansıdı

Ordu, 14 Mart 2013 tarihli değişiklikle büyükşehirler arasına eklendi. O tarihten sonra ilin sınırı büyükşehrin sınırı sayıldı; köyler ve küçük beldeler ayrı birer idare olmaktan çıktı. Köyler mahalle oldu, belde belediyeleri kendi adlarını taşıyan tek bir mahalle olarak ilçelerine katıldı. Yeni düzen 2014 yerel seçimleriyle uygulamaya girdi.

Aynı değişiklik merkez ilçenin adını da değiştirdi. Eski Ordu Belediyesinin mahalleleri, Ordu Merkez ilçesindeki köyler ve beldelerle birlikte Altınordu ilçesini oluşturdu. 2013’ten önceki bir belgede ilçe hanesinde “Merkez” olarak geçen her yer, bugün Altınordu’dadır. Eski bir senedi ya da kira sözleşmesini bugünkü mahalleye çevirmenin ayrıntıları Altınordu yazısında anlatıldı.

Adres satırının kendisi de sadeleşti. Bugün Ordu’da bir adres il, ilçe, mahalle ve sokaktan oluşur; köy, adres yazımında ayrı bir basamak olarak kullanılmıyor. Eski bir kâğıtta “... Köyü” yazan yer, bugün aynı adlı mahalle olarak aranır.

Kapanan beldeler bugün hangi ilçede

Büyükşehir düzenlemesi, nüfusu küçük kalan belde belediyelerini de ayrı bir listeyle kapattı. Ordu’da bu listede yer alan yirmi dört belediye önce köye, il büyükşehir olunca da mahalleye dönüştü. Hepsinin adı bugünkü mahalle listelerinde duruyor:

Nüfusu daha büyük olan beldeler de kendi adlarıyla mahalleye dönüştü; ancak bunların resmî metinde ayrı bir toplu listesi yok, bu yüzden o adlar için bugünkü mahalle listesi esas alınır. Eski bir belgede “Belediyesi” ya da “Beldesi” diye geçen ad, bugün aynı ilçede bir mahallenin adıdır.

Tabloda iki ad ayrıca dikkat ister. Karahasan, Gölköy’ün yanı sıra Çatalpınar’da da mahalle adıdır. Ünye’deki eski belde Yenikent’in Fatsa’da da adaşı var. İlçe yazmayan eski bir belgede bu iki ad, yeri belirlemeye yetmez.

Birden çok ilçede kullanılan mahalle adları

İldeki aynı adların çoğu iki ilçeyle sınırlı kalır, ama bazıları dört beş ilçeye yayılır:

Tablonun en çok yanıltan satırı Merkez’dir. Merkez adlı mahalle beş iç ilçede bulunur ama Altınordu’da yoktur. Belgede “Merkez Mahallesi” yazıyorsa akla eski “Ordu Merkez” ilçesi gelir; oysa böyle bir adres büyük olasılıkla bu beş ilçeden birindedir.

İlçe adını taşıyan mahalleler de ayrı bir tuzak. Fatsa’da Gölköy, Ünye’de Çatalpınar adlı birer mahalle var; Gölköy ve Kabadüz ilçelerinin içinde de kendi adlarını taşıyan mahalleler bulunuyor. Perşembe’nin mahalleleri arasında Mersin adı geçer; bir belgede bu adı gören kişi başka bir ili düşünebilir. Ünye’de ise “Ünye” adlı mahalle yoktur.

Günlük konuşmada kullanılan tarifler de bir mahalle adı sanılabilir. “Çarşı”, “sahil” ya da “hükümet konağının oradaki sokak” gibi ifadeler Altınordu’nun mahalle listesinde birer ad olarak yer almaz. Bu tür bir tarifle verilen adresin hangi mahalleye düştüğü sokak adından ve çevredeki bilinen yapılardan anlaşılır; tarifin kendisi aramaya yetmez.

Bazı adlar da kaynaklarda iki yazımla geçer; Altınordu’daki Mubarek ile Mübarek buna bir örnek. Arama yapılırken iki biçim de denenir.

Ulubey yazılırken il adı da yazılmalı

Ulubey adı yalnız Ordu’ya ait değil; Uşak’ın ilçelerinden biri de bu adı taşır. Adalet Bakanlığının rehberi iki ilçeyi “Ulubey (Ordu)” ve “Ulubey (Uşak)” diye ayırıyor, iki ilçenin tapu müdürlükleri de aynı adı taşıyor. İnternette, kargo takibinde ya da bir kuruma yazılan dilekçede yalnız “Ulubey” demek sizi Ege’deki ilçeye götürebilir. İl adını yazmak bu karışıklığı baştan önler.

Kıyıdaki beş ilçe ve içeridekiler

Ordu’nun kıyısında Altınordu, Perşembe, Gülyalı, Fatsa ve Ünye var; öteki on dört ilçe içeride, bir kısmı yüksek kesimde. Valiliğin verdiği bilgiye göre Mesudiye’nin merkezi denizden yaklaşık 115 km içeridedir. Adres satırında aynı “Ordu” yazsa da kıyıdaki bir adres ile içerideki bir adres aynı gün planına sığmayabilir. İç ilçelerde işin nasıl kurulduğu ayrı bir notta var.

İl sınırına yakın adresler

Bazı adresler ilçeyi değil ili bile karıştırır. Ünye kıyı boyunca batıda Samsun’un Terme ilçesiyle komşudur ve Ünye’den Samsun’a giden yolda il sınırı Akçay Köprüsü’nde başlar. Kabadüz Giresun’un Piraziz ilçesiyle komşudur, Gülyalı ise Ordu-Giresun yolu üzerindedir. İçeride Gölköy ve Akkuş Tokat’a, Gürgentepe Sivas’a açılır. “Ordu’ya yakın” diye tarif edilen bir ev ya da arsa komşu bir ilin tapusunda da olabilir; o zaman kayıt da imar sorusu da o ile gider.

Belgedeki ifadenin bugünkü karşılığı

Adres, tapu ya da kişi arayan için pratik sonuç

• Eski belgeyle adres arayan: Belgenin tarihi, ilçe hanesi ve mahalle ya da köy adı birlikte okunur; yukarıdaki tablo ilk eşlemeyi verir. Sokak ve bina numarası yıllar içinde değişmiş olabileceği için eşleme sahada doğrulanmadan sonuç sayılmaz.
• Taşınmaz bakan: On dokuz ilçenin her birinde ayrı bir tapu müdürlüğü bulunur. İlanda hangi ilçe yazarsa yazsın esas olan tapudaki ilçedir; Ulubey’de il adı da kontrol edilir.
• Bir kişiyi arayan: Aile içinde anlatılan köy adı, lakap ve semt adı ipucudur ama adres değildir; önce bugünkü mahalle karşılığı bulunur. Kendi seçimiyle ailesinden kopmuş bir yetişkinin yeri, araştırma bitse de aileye iletilmez.

Bizim işimiz bu eşlemeyi belgeyle yapmak ve sonucu sahada doğrulamaktır. Eşleme tek bir mahallede birleşmezse aday mahallelerin hepsi rapora girer, hangisinin neden zayıf kaldığı yazılır. Bir adın hangi ilçelerde geçtiğini ana sayfadaki mahalle bulucuyla kendiniz de kontrol edebilirsiniz.